Start up không có chỗ cho tất cả mọi người

 
Ngô Anh Khoa - Giám đốc công nghệ

Ngô Anh Khoa - Giám đốc công nghệ

 

Đã xác định làm start-up nghĩa là nguồn lực chỉ có giới hạn, vấn đề giải quyết thì vô hạn, nên hiệu quả phải là tối đa. Một người phải làm được nhiều việc, không phải chỉ biết làm có một món.

Giống như anh đã sửa xe ô-tô thì anh phải biết sửa điện, sửa cơ, sửa hết mọi thứ trong chiếc ô-tô, anh không thể nói rằng mình chỉ biết thay lốp ô-tô. Nhiều anh bào chữa rằng “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, đó là cách hiểu không đúng. Tôi cho rằng, câu đó có nghĩa là khi anh đã làm nghề sửa xe ô-tô thì anh đừng làm nghề sửa nhà nữa, chứ không có nghĩa là anh chỉ biết làm mỗi một việc trong chiếc ô-tô.

Cải tiến giấu mình trong sự thay đổi bản thân

Tôi nói thẳng, làm nghề lập trình, nếu để kiếm tiền hoặc sự nhàn nhã thì đừng vào start-up làm, kiếm một công ty nước ngoài hoặc một tập đoàn lớn ở trong nước mà làm. Ở  các công ty đó, ông chủ mang tới những công việc với đặc tả rõ ràng, kỹ sư cứ theo như vậy mà làm, mỗi người chuyên làm một món, không phải thường xuyên đối mặt với các vấn đề cần giải quyết, không chịu nhiều áp lực.

Làm ở những công ty đó cũng sướng lắm, ngày làm 8 giờ, mỗi tuần nghỉ hai ngày thứ bảy chủ nhật, mỗi năm có 12 ngày nghỉ phép, còn nghỉ lễ tết nữa. Start-up như chúng tôi mà làm việc và nghỉ kiểu đó thì anh em chia tay nhau từ lâu rồi, không thể hoạt động theo kiểu đó để sinh tồn.

Không tiền, rõ ràng không sống được. Nhưng tôi cho rằng, tiền và đam mê nghề nghiệp phải cân bằng với nhau. Lập trình là nghề đòi hỏi nhiều kiến thức. Muốn truy cầu kiến thức, rõ ràng cần sự đam mê thường trực trong người.

Nếu anh vào một tập đoàn lớn, anh chỉ chuyên làm một thứ, ngày nào cũng từng đấy bài diễn đi diễn lại, mà anh không thấy chán, nghĩa là đam mê đối với lập trình của anh đã chết rồi. Và cũng có nghĩa là anh mất đi hứng thú tìm kiếm cái mới, rồi anh bắt đầu sợ sự thay đổi, tức là đổi mới sáng tạo.

Tôi đã tiếp xúc nhiều kỹ sư công nghệ ở các tập đoàn lớn, không ai thích thay đổi. Nghe thấy thay đổi là ngại. Vì thực hiện sự thay đổi cũng không nhận được thêm tiền lương thưởng, nhưng làm không xong thì không được, gặp vấn đề với lãnh đạo ngay. Dần dần, dẫn tới thái độ: “OK, sếp muốn thay đổi, sếp có lên lương cho tôi không? Nếu không, tôi đi công ty khác, lương cũng vậy, mà không phải thay đổi cách làm”.

Tình trạng các lập trình viên hiện nay nhảy việc quá nhiều cũng xuất phát từ tâm lý sợ thay đổi đó. Vừa rồi, mấy sếp người Nhật Bản ở một ngân hàng than vãn rằng lập trình viên Việt Nam quá dễ đổi chỗ làm, nhắm thấy khó khăn là ra đi liền, chứ không ngồi lại giải quyết vấn đề, cố gắng tạo ra sản phẩm và sống chết với dự án mình làm.

Nên bây giờ, start-up tuyển lập trình viên rất khó. Một người mới, trình độ còn ở mức cơ bản, đã muốn mức lương trên 1.000 USD, tôi không hiểu thị trường lao động Việt Nam thế nào nữa. Nhiều người được đưa vào thử việc, tự gãy giữa chừng, rồi tự rút lui.

Cách để “tồn tại“ trong vòng quay khởi nghiệp

Vì vậy, với một công ty nhỏ như WEE Digital, để duy trì một đội ngũ kỹ sư gắn bó với nhau trên dưới 10 năm nay là kỳ tích. Tôi nhớ cách đây 12 năm, mới tốt nghiệp đại học, đi làm cho anh Christian Nguyễn với mức lương 2,5 triệu đồng mỗi tháng, hai anh em cùng viết phần mềm trên căn gác thuê của anh ấy. Tôi nhớ có một lần khác, đang làm việc thì bị cúp điện, không làm được gì, xuống vỉa hè uống cà phê, cả bốn anh em cộng lại chỉ có vỏn vẹn 100 ngàn đồng trong túi.  

Tôi đã từng được công ty khác mời? Có. Nhưng tôi không đi đâu. Ở được với nhau những lúc cùng cực nhất rồi thì còn gì có thể lung lạc được. Lúc anh Christian Nguyễn khó khăn nhất, anh vẫn cố gắng an bài cho anh em khác cuộc sống, con đường đi, và niềm tin rằng nếu người nước ngoài tạo ra được những cái mới, thì người Việt mình cũng có thể làm những điều tương tự. Niềm tin đó đang là hiện thực.


 
Wee Digital